Herstelperiode

Waar kun je mee te maken krijgen in de eerste weken, maanden of jaren na de ingreep? Uit gesprekken met lotgenoten heb ik onderstaande lijst van onderwerpen kunnen samenstellen. De met een * aangegeven onderwerpen zijn overgangsklachten.


Volledig uitgeleefd

Een volledig ‘kapot’ gevoel, alsof er een stoomwals over je heen is gereden. Vooral de eerste dagen na de operatie.

Bloedverlies

De eerste weken na de bevalling kun je -net als alle kraamvrouwen- bloedverlies hebben, lochia genoemd, omdat het niet alleen bloed is, maar ook bijvoorbeeld wondvocht. Het neemt geleidelijk af in intensiteit en wordt bruinig van kleur. Af en toe kunnen er ook kleine stolseltjes tussen zitten.

Buikpijn

Ondanks dat je baarmoeder is verwijderd kan het zijn dat je de eerste paar weken na de operatie een soort menstuatiepijn voelt. Dergelijke klachten schijnen alle kraamvrouwen te hebben, dus waar het vandaan komt? Doorgaans schrijft men dit eigenlijk altijd toe aan baarmoedercontracties, maar dat kan in dit geval natuurlijk niet. Waarschijnlijk zullen het krampen zijn van ingewanden die weer op hun plaats schuiven.

Je kunt een paar dagen na de operatie ook last van buikkrampen en winderigheid krijgen. Dat is toe te schrijven aan het weer opgang komen van de darmperistaltiek.

Hartkloppingen

Na enige inspanning lijkt het of je hele lijf bonkt: hartkloppingen. Dit kan wel tot een tot twee jaar na de operatie duren voordat het grotendeels weer is genormaliseerd. De eerste tijd heb je er al heel gauw last van: opstaan, langer achterelkaar rechtop staan, een paar stappen lopen, op je knieën hurken, bezoek en grote mensenmassa’s kunnen al voldoende zijn om je hart op hol te laten slaan! Je conditie zal langzaam weer moeten worden opgebouwd. Na een jaar zullen de meeste van deze klachten verdwenen zijn. Maar je zult ook merken dat sommige alledaagse dingen heel inspannend blijken te zijn: voordat ik weer zonder hartkloppingen panty’s kon aantrekken heeft meer dan vijf jaar geduurd!

Futloos en moe

Dit is de meest gehoorde klacht en een van de hardnekkigste. Tot ruim een jaar na de ingreep houden sommige vrouwen moeheidsklachten die maar niet over lijken te gaan. Bij oestrogeen-gebrek (overgang) zullen deze klachten omvangrijker zijn en langer duren.

Gebrek aan weerstand

Door verzwakte gezondheid is er gedurende de eerste paar weken a maanden vaak een slechte weerstand tegen bacterieen en virussen wat zich uit in zweertjes, aften en puistjes rond en in de neus en mond. Ook kan het zijn dat men vaker verkouden of grieperig is.

Spier- en gewrichtsklachten *

Allerlei pijnklachten in gewrichten en spieren, zoals pijnlijke ellebogen, knieën, enkels, heupen en nek en verslapte spieren met name de benen en buik; algeheel stijf en stram lijf; pijnlijke voeten bij het opstaan of weer gaan lopen en daardoor lopen als een trage oude dame. Deze klachten worden niet algemeen gehoord en houden waarschijnlijk verband met oestrogeen-gebrek (overgang).

Verminderd reactie- en concentratievermogen *

Algeheel suffig en doof gevoel, of er watten in je hoofd zitten. Ook wel te omschrijven als een gevoel in een glazen koepel te zitten, alsof er een barrière is naar de buitenwereld. Reactievermogen is vertraagd doordat alles later tot je doordringt. Concentratievermogen is hierdoor ook sterk verminderd. Het kan ruim een half jaar duren voordat het ‘glazen koepel’ gevoel een beetje wegtrekt en zowel het reactievermogen als het concentratievermogen weer hersteld zijn. Deze klachten worden niet algemeen gehoord en houden waarschijnlijk verband met oestrogeen-gebrek (overgang).

Littekenklachten

Door de spoedeisendheid van de ingreep heeft het maken van een nette incisie geen prioriteit gekregen. Bovendien loopt de incisie vaak verticaal over de onderbuik van navel tot schaamstreek. De wondgenezing wordt bemoeilijkt door rafelige wondranden en daarbij is de patiënt een actieve vrouw die de dagelijkse verzorging van een kindje op zich heeft, wat de wondgenezing evenmin ten goede komt. Als resultaat daarvan kan het litteken uiterlijk storend zijn, doordat er bijvoorbeeld teveel littekenweefsel is gevormd, of het ligt verdiept, als het ware in een ‘geul’ of het blijft rood van kleur, wat dan bij een verticaal litteken boven alle broekjes uitsteekt. Ook kan het litteken pijnlijk zijn, jeuken of een trekkerig gevoel geven. Bij horizontale littekens (bij een bikini-incisie) kan het nogal eens voorkomen dat de huid rondom het litteken gevoelloos is geworden. Ook kan er sprake zijn van (inwendige) verklevingen door littekenvorming.

Er zijn speciale gel-sheets te koop, die op het litteken kunnen worden geplakt om zo vorming van littekenweefsel tegen te gaan. Hormooncrèmes zouden de huid -en dus ook het litteken- dunner kunnen maken. Met plastische chirurgie zijn littekens te verfraaien, hoewel het resultaat erg wisselend is. Als je de pech hebt dat je lichaam uit zichzelf veel littekenweefsel aanmaakt, dan is daar weinig aan te doen. Verdiepte littekens en inwendige verklevingen zijn wel goed met plastische chirurgie te verhelpen. Huidmassage kan helpen het litteken soepeler te maken. Littekens worden sowieso na enkele jaren wat bleker en zullen minder opvallen.

Koude voeten en benen

Er zijn vrouwen die na de ingreep enige tijd last houden van koude voeten en benen die maar niet warm te krijgen zijn.

Overmatig (nacht)zweten (*)

Vanaf enkele dagen na de bevalling kan het zijn dat men hevig gaat transpireren, met name ’s nachts. Dit kan ongeveer een half jaar duren. Deze klachten zijn eigenlijk typische overgangsklachten en wordt veroorzaakt door oestrogeen-gebrek. Er wordt ook wel gesuggereerd dat het veroorzaakt wordt door het afweermechanisme van je lichaam tegen alle lichaamsvreemde stoffen die binnen zijn gekomen door de bloedtransfusie.

Opvliegers *

Soms hebben vrouwen de eerste maanden na de ingreep last van opvliegers: opeens krijgt men het zomaar ineens heel warm. Ook dit is een typische overgangsklacht, zie hierboven onder ‘overmatig (nacht)zweten’.

Verminderd libido (*)

‘Geen zin meer’ is eigenlijk niet zo gek, na alles wat er is gebeurd. Soms heeft de vrouw zelfs helemaal een aversie om aangeraakt te worden. Verminderd libido kan echter ook een hormonale oorzaak hebben en is ook een van de typische overgangsklachten, zie hierboven onder ‘overmatig (nacht)zweten’.

Vervroegde overgang *

Door het massale bloedverlies en/of door de buikoperatie waarbij de baarmoeder is verwijderd is het mogelijk dat de eierstokken schade hebben opgelopen en tijdelijk of blijvend niet of minder goed zullen functioneren. Ook wordt wel gesuggereerd dat vrouwen bij wie op jonge leeftijd de baarmoeder is verwijderd, een grotere kans hebben om vervroegd in de overgang te raken.

Als je geen baarmoeder meer hebt (en dus geen menstruaties), is het voor jezelf lastig om te zien of je in de overgang bent. Toch is het wel belangrijk om te weten, aangezien je meer kans hebt op hart- en vaatziekten en botontkalking, zeker wanneer je te jong in de overgang komt. Je moet daarom afgaan op eventuele overgangsklachten zoals bijvoorbeeld (nacht)zweten en opvliegers. Heb je last van overgangsklachten, of als je daarover twijfelt, is het raadzaam om contact op te nemen met je huisarts en je hormoonspiegel (bijvoorbeeld het FSH) te laten bepalen.

Syndroom van Sheehan

Door het massale bloedverlies tijdens een bevalling kan het gebeuren dat de hypofyse een infarct krijgt. De hypofyse sterft dan (deels) af. Omdat de hypofyse een belangrijk hormoonproducerend orgaantje in de hersenen is, kan een beschadiging/afsterven van (een deel van) de hypofyse ernstige gevolgen hebben voor de hormoonhuishouding.

Kenmerken voor het syndroom van Sheehan:

  • borstvoeding komt niet op gang
  • vermoeidheid
  • gewichtsverlies
  • verlaging bloeddruk
  • menstruatie komt niet op gang (is na een baarmoederverwijdering natuurlijk niet te controleren)

Dubbel gevoel

De geboorte van een kind hoort eigenlijk alleen maar een vreugdevolle gebeurtenis te zijn. Maar een massaal bloedverlies en een baarmoederverwijdering werpt daar een flinke schaduw over. Betrokkenen zitten dan met een dubbel gevoel: aan de ene kant blij om de geboorte aan de andere kant verdrietig om de gebeurtenissen daaromheen en de gevolgen die dat voor hen heeft in de toekomst. Deze emoties zijn helemaal niet vreemd, maar conflicteren vaak met de reacties uit de omgeving. Veel mensen staan er niet bij stil dat je je OOK heel erg verdrietig voelt en dat je leven voorgoed door elkaar gehaald is. Het dubbele gevoel verdwijnt op den duur naar de achtergrond, maar dat kan wel meer dan een jaar duren.

Teleurgestelde verwachtingen kraamtijd

Het feit dat de bevalling en de kraamperiode zo anders loopt dan men had verwacht is vaak in het begin het grootste deel van het verdriet dat men heeft. Pas na een aantal maanden richt het verdriet zich ook op het gemis van de baarmoeder en de gevolgen die dat heeft op de gezinsplanning.

Emotionele kwetsbaarheid

Zeker in het begin voelt het alsof je je ziel aan de buitenkant draagt, zo kwetsbaar voel je je. Alles raakt je diep: een maandverband reclame op tv en de zwangere medepassagier in de trein. Hoewel je waarschijnlijk veel behoefte hebt aan steun en troost uit je omgeving, blijkt al gauw dat niet iedereen beschikt over evenveel tact en inlevingsvermogen in het verdriet van een ander. Doorgaans is het medeleven dan ook nog eens van beperkte duur. Men realiseert zich niet wat een baarmoederverwijdering voor gevolgen heeft voor de toekomst van een jonge vrouw. Hoewel het belangrijk is om je verdriet te uiten en over je ervaring te praten als je daar behoefte aan hebt, zul je op den duur merken dat je het verdriet toch voornamelijk in je eentje en samen met je partner moet verwerken. Je zult waarschijnlijk ervaren dat anderen meestal toch net verkeerd reageren. Zoals:

  • “Je hebt geluk gehad” (?? Geluk? Eerder pech zou ik zeggen!)
  • “Wees maar blij dat ….(je een gezond kin hebt; je het hebt overleefd …)”.
  • Voorbeelden van ernstiger situaties, zodat jouw ervaring helemaal in het niet valt.
  • “Maar je hebt er wel iets moois voor terug”
  • “Maar het is het allemaal wel waard geweest”
  • “Ben je daar nou nog steeds mee bezig?”

Sociaal isolement

Door negatieve of kwetsende situaties trachten te ontlopen kan je in een sociaal isolement raken. Je spreekt niet meer af met mensen die een verkeerde opmerking hebben gemaakt, vermijdt feestjes of kraamvisites. Het lijkt of je hebt het vermogen in ‘social talk’ hebt verloren: het keuvelen over koetjes en kalfjes. Je bent je onbevangenheid kwijt en bent continu op je hoede voor kwetsingen, omdat ze anders NOG harder aankomen. Je verwachtingen ten opzichte van anderen is bijgesteld en minder hoog, anders tellen ze je toch maar teleur. Misschien voel je je ook minder vrij je verhaal te doen, om anderen niet te belasten. Misschien doe je je in gezelschap zelfs heel anders voor dan je bent of voelt.

Relatieproblemen

De bevalling en wat er daarna met jou is gebeurd, heeft zijn weerslag niet alleen op jou als persoon, maar ook op je partner en jullie relatie. Ook je partner is in een bizarre situatie beland die hij niet had kunnen voorzien. Hij heeft misschien wel gedacht zijn vrouw te verliezen en heeft angstige momenten gekend. Ook hij kan teleurgesteld zijn door de gewijzigde gezinsplanning.

Sommigen komen door het gebeuren in een relatiecrisis. Anderen voelen dat juist een betere band met hun partner is ontstaan. Feit is dat de relatie onder druk komt te staan. Niet alleen door de bevalling en de nare gevolgen die dat heeft gehad, maar ook door het ouderschap en alle veranderingen die dat met zich meebrengt.

Emotionele instabiliteit, stemmingswisselingen en agressie (*)

Je kunt na de gebeurtenissen in een soort emotionele achtbaan belanden: hoge pieken, diepe dalen. Men is snel uit evenwicht gebracht door het minste geringste. Men reageert overal zeer emotioneel op. De tranen zitten hoog, maar men schiet ook snel uit de slof. Afhankelijk van de persoon kan dit een aantal maanden duren.

Angst- en paniekstoornissen

Er zijn vrouwen die door het gebeuren angstig of paniekerig zijn geworden. Men durft bijvoorbeeld niet meer naar de plek terug, of is angstig voor operaties of bloed. Ook kan men bang zijn dat dierbaren of zichzelf (weer) iets ergs zal overkomen. Dat de kans daarop maar heel klein is, overtuigt niet, want de kans op een bmv bij een bevalling is ook maar een paar promille. Of men raakt gauw in paniek als een dierbare bijvoorbeeld te laat komt, omdat men gelijk aan een ongeluk moet denken. Normaal gesproken zullen deze angsten na een aantal weken afnemen en verdwijnen. Als de klachten echter na een aantal maanden niet weg zijn en de klachten het leven daadwerkelijk beïnvloeden, spreekt men van een angst- of paniekstoornis. Blijf daar niet mee rondlopen, maar zoek daarvoor hulp.

Posttraumatisch stress-syndroom (ptss)
Na het meemaken van een zeer heftige gebeurtenis kan men last krijgen van een posttraumatisch stress syndroom (ptss). Dit syndroom kenmerkt zich door klachten zoals: blijven denken aan het gebeuren, angstig zijn (bijvoorbeeld voor de plek waar het gebeurde), verhoogde waakzaamheid, waardoor men ook sneller angstig is, emotionele instabiliteit, verminderd concentratievermogen. Een patiënt die lijdt aan ptss kan als gevolg van het gebeuren niet meer de draad van haar gewone leven oppakken. Het gebeuren blijft haar leven beheersen, ook na een normale verwerkingsperiode. Deze stoornis kan direct na het gebeuren optreden, maar kan ook pas een aantal maanden later de kop op steken.

Stemmingsstoornissen

Als gevolg van alle gebeurtenissen kan men uiteraard ook in een depressie belanden of een postnatale depressie krijgen. Men is neerslachtig, heeft weinig zin om iets te ondernemen, weinig eetlust en moeite met concentreren. Om van een echte depressie te kunnen spreken moeten de klachten een aantal weken duren en het normale leven beïnvloeden. Worden depressieklachten veroorzaakt door hormonen, dan spreekt men van een postnatale depressie.

Slapeloosheid en nachtmerries
De eerste periode na de ingreep kan het zijn dat men lijdt aan slapeloosheid of nachtmerries heeft. Doorgaans gaat dit na enkele weken weer over.

Levensvragen en bijna dood ervaring
De levensbedreigende omstandigheden waarin de meesten zich opeens bevonden, hebben waarschijnlijk bij iedereen een diepe indruk gemaakt. Misschien ben je zelf bewust geweest dat je leven aan een zijden draadje hing, heb je misschien zelfs (innerlijk) afscheid genomen van dierbaren of van het leven. Misschien ben je heel bang geweest, heb je veel pijn ervaren. Misschien heb je zelfs een bijna dood ervaring gehad of dingen gezien of gehoord die je niet kunt verklaren. Dergelijke ervaringen zijn heel indrukwekkend en vergen tijd om te verwerken.
Wat men heeft meegemaakt en hoe men daarmee omgaat, verschilt van mens tot mens. Voor velen heeft deze ervaring er toe geleid dat men kortere of langere tijd stilstaat bij de zin van het leven in het algemeen en op welke wijze men hun eigen leven wil oppakken en verder wil indelen in het bijzonder. Veel lotgenoten hebben hun ervaring geïnterpreteerd als belangrijk kruispunt in hun leven, een start voor een innerlijke zoektocht of moment van bezinning.

Vooral de eerste weken na de gebeurtenis kun je je euforisch voelen en grote voornemens hebben om deze tweede kans met beide handen aan te grijpen en grote veranderingen aan te brengen in je leven: nooit meer ruzie maken met je man of toch het roer helemaal om …. Meestal normaliseren dergelijke gevoelens na enkele weken weer, als de alledaagse beslommeringen weer beginnen. Toch houden ook veel lotgenoten een sterke drang om ‘iets anders’ te gaan doen, qua studie, werk of anderszins. Het is natuurlijk fantastisch als je de kracht hebt en in staat bent deze (negatieve) ervaring om te zetten in iets positiefs.

Naar de toekomst

Wanneer kun je zeggen dat je bent hersteld en alles hebt verwerkt? Misschien dat psychologen daar een antwoord op hebben. Als ‘ervaringsdeskundige’ zou ik zeggen dat dat op het moment is wanneer je weer naar de toekomst kun kijken, je je normale bezigheden en hobby’s weer kunt oppakken en daar weer plezier aan kunt beleven, kortom: wanneer de ervaring en de gevolgen daarvan je leven niet meer beheersen. Altijd zullen er wel gebeurtenissen zijn die je raken: een losse opmerking, een geboortekaartje, een zwangerschap van een vriendin, om maar wat te noemen. Na een tijd zul je merken dat het niet meer zo heftig bij je binnenkomt als in het begin, maar het blijft een zwakke plek in je ziel.

Voor hulp en ondersteuning neem je het beste contact op met je huisarts.